Khi đi du học Nhật Bản – xứ sở Hoa Anh Đào cần cảnh giác!
Mấy năm gần đây, tình hình du học Nhật Bản có nhiều chuyển biến đáng kể nhờ chính phủ Nhật Bản cũng như chính phủ Việt Nam tạo điều kiện thuận lợi trong các bước thủ tục đi du học. Bên cạnh đó, thời buổi công nghệ thông tin bùng nổ các bạn có thể dễ dàng tìm thấy những mẫu rao vặt, những trang web quảng cáo rất hấp dẫn cho du học tại Nhật Bản. Nhưng theo số liệu thống kê các công ty du học được sở GD-ĐT cấp phép rất ít, và đa số là các công ty làm “lách luật” không đủ chức năng để đại diện tuyển sinh, nhưng vẫn hoạt động đưa người đi một cách trái phép.
Là một tập đoàn hoạt động trong nhiều lĩnh vực : tư vấn Luật, tài chính và du học,…công ty chúng tôi nhận được rất nhiều bức xúc cũng như tâm sự từ các phụ huynh, học sinh khi đến đây để tư vấn. Là 1 luật sư đang tham gia lĩnh vực tư vấn Luật tôi muốn chia sẻ cùng các bậc phụ huynh, cũng như các em học sinh về đề tài “Du học” để các bạn có những cái nhìn đúng đắn về du học. Vì hiện nay có rất nhiều công ty không có chức năng tuyển sinh nhưng vẫn tuyển sinh ồ ạt, thu lệ phí tư vấn “cắt cổ” lên tới hàng ngàn đô, nhưng thực ra các bạn không đáng phải mất đồng nào. Tôi xin đưa ra 1 số vấn đề các bạn nên cân nhắc trước khi lựa chọn trường, cũng như lựa chọn công ty mà mình gửi gắm để lo thủ tục đi du học.

·       Cảnh giác khi chọn trường!
Hiện nay có nhiều công ty tư vấn du học liên kết đào tạo với rất nhiều trường vốn không được công nhận ở nước sở tại ( hoặc được công nhận bởi một hiệp hội không đủ uy tín thực sự), nhưng vẫn thông qua đối tác Việt Nam để tuyển sinh và thu phí tuyển sinh cao và cấp bằng cấp khá dễ dàng. Nhiều phụ huynh học sinh, học sinh đã không biết nên đã ghi danh theo học và đóng khá nhiều tiền nhưng sau khi cấp bằng họ lại không thể sử dụng được.
Vậy làm sao để biết đâu là trường học được hay không được công nhận?
Rất đơn giản, vì các trường học của Nhật được Chính phủ Nhật Bản công nhận sẽ được công khai trên mạng INTERNET. Hoặc phụ huynh, cũng như học sinh có thể trực tiếp đến tại Phòng du học – Công ty tư vấn du học V&V ( tại 40 Kim Mã – Ba Đình – Hà Nội) để tìm hiểu thông tin. Công ty sẽ cung cấp tài liệu và tư vấn miễn phí cho các bạn.

·       Cảnh giác với học bổng ‘săn” qua mạng
Hiện nay, nhiều trường học bên Nhật để thu hút học sinh nên thường đưa ra ‘chiêu ’ là tăng học phí lên gấp đôi rồi chiêu sinh học sinh với suất học bổng giảm 100%, 50% học phí đăng trên mạng, các bạn học sinh dễ dàng có thể truy cập tìm học bổng sẽ thấy choáng ngợp mắt bởi vô vàn những lời hấp dẫn. Nhưng trong những lời chào đó sẽ xen học bổng thật, giả có đủ. Nhiều học sinh phổ thông, sinh viên các trường đại học tìm được học bổng phù hợp và học tập thành công, nhưng  không ít  người sau khi xuất cảnh lại gặp nhiều khốn khó.
Để đạt được học bổng học sinh phải đạt được điều kiện bắt buộc là tiếng Nhật phải  giỏi và khả năng tài chính của gia đình đáp ứng đủ nhu cầu. Có thể nói Các chương trình du học Nhật Bản có thể tạm chia làm hai kênh.
- Thứ nhất là các học bổng do chính phủ Nhật Bản cấp, đi qua Bộ GD-ĐT theo đề án Chính phủ. Yêu cầu ứng viên phải thành thạo tiếng Anh hoặc tiếng Nhật, ưu tiên những người có một trong các loại chứng chỉ: TOEFL quốc tế hoặc nội bộ (do IIE cấp), IELTS quốc tế hoặc chứng chỉ tiếng Nhật (Kyu) còn thời hạn sử dụng..
- Thứ hai là học bổng của các trường tự đưa ra, khi bạn nhận được học bổng rất có thể bị đánh thuế như một khoản thu nhập đó là học bổng bao gồm tiền ăn, ở, trợ giúp văn phòng, các dịch vụ hỗ trợ khác. Còn những học bổng cho học sinh trung học, học bổng chỉ bao gồm học phí, tài liệu, sách vở,…thì học bổng đó các bạn sẽ được miễn thuế.
Các trường nếu có học bổng dành cho du học sinh thực sự thì khi các trường trao học bổng, các trường sẽ nói rõ phần học bổng nào được miễn thuế, phần học bổng nào sẽ bị đánh thuế và thuế là bao nhiêu %.  Thông thường nhiều trường đã tự động trừ thuế trước khi trao đến tay bạn, và thế là bạn không phải làm tường trình, cũng không phải đi nộp thuế, và bạn tưởng lầm là học bổng không hề liên quan gì đến đóng thuế.
Nhưng phải đóng thuế còn là may mắn. Vì học bổng không chỉ là tiền bạc mà còn là tiếng tăm, nhiều công ty du học hiểu rõ điều đó nên đã bày ra những mánh khoé để dụ tiền của những du học sinh săn học bổng non nớt. Thủ đoạn của họ là: “mỗi người lừa một ít, nhưng lại lừa rất nhiều người”. Những công ty này sẽ gửi cho bạn những thông tin về suất học bổng, sau đó hứa hẹn sẽ giúp bạn giành được suất học bổng này, yêu cầu được trả trước tiền cước phí bưu điện, tiền đăng ký học bổng… Ngoài ra, họ nói họ là những tổ chức phi lợi nhuận, không nhận một xu, một đồng nào của bạn. Và bạn gửi cho họ số tiền mà họ yêu cầu, thậm chí cả những thông tin tài chính cá nhân (ví dụ như số tài khoản…).
Và bạn nhận được gì?
Chẳng gì cả! Tệ hơn, có khi tài khoản của bạn bị bòn rút do sơ hở khi khai báo thông tin.
Vì vậy, những người đang săn học bổng nên chú ý một số cách nhận biết học bổng thật sau:
-         Thông tin về học bổng chỉ được gửi từ các tổ chức sau khi bạn yêu cầu.
-          Các tổ chức hợp pháp không bao giờ đảm bảo rằng bạn chắc chắn sẽ là người nhận được học bổng.
- Các tổ chức luôn thông báo rằng thông tin của suất học bổng được cung cấp miễn phí trên rất nhiều phương tiện thông tin đại chúng như: báo chí, thư viện, văn phòng…
- Phí dịch vụ sẽ được khấu trừ sau khi bạn giành được suất học bổng.
Chính vì thế để giảm bớt nỗi thấp thỏm cho du học sinh và nâng cao uy tín của công ty, khi liên kết với các trường bên Nhật có những chương trình học bổng, GLOBAL V&V luôn tìm hiểu kỹ để tránh các trường để quảng bá thị trường giáo dục sẽ không tránh khỏi chuyện Maketting, đưa ra học bổng ảo. Công ty sẽ cử các văn phòng đại diện tại các thành phố ở nước Nhật đến tận trường để tham quan, xem xét có đúng như các trường quảng bá hay không, tránh việc “ đem con bỏ chợ”.

Để  “ lôi kéo” những bạn có nhu cầu đi du học, rất nhiều công ty không đủ thẩm quyền để cấp visa, quyết định học phí,…nhưng vẫn cứ treo băng rôn, khẩu hiệu rầm rộ trên đường phố, hay đăng trên mạng rất mạnh miệng, nhưng sự thực như thế nào ???
“Đảm bảo có visa”, “ tỉ lệ visa 100%”, “ tỉ lệ đạt visa rất cao”… Đó là những lời hứa mà nhiều công ty tư vấn du học đưa ra nhằm lôi kéo khách hàng đến với mình. Nhiều công ty còn “mạnh miệng” công khai việc đảm bảo visa là một thế mạnh của mình, chẳng hạn nhiều công ty khi đăng tin tuyển sinh đạt tỷ lệ visa 100%, cá biệt có những công ty còn hứa sẽ đảm bảo visa 100% kể cả trường hợp không có học bạ hoặc học bạ bị tẩy xóa, học bạ trung bình.
Thế nhưng…
Khi tôi trò chuyện với 1 chuyên gia phụ trách giáo dục của lãnh sự quán  khẳng định: “ Tôi làm việc tại đây hơn chục năm, nhưng tôi cũng chưa dám chắc hồ sơ nào có thể xin được hay không”. Còn lãnh sự quán của Nhật tại TP.HCM cũng có lời khuyên học sinh, sinh viên: “ Đừng tin bất kỳ người nào nếu họ nói có thể giúp bạn lấy được visa, đừng trả tiền làm giấy tờ giả mạo vì viên chức lãnh sự nào cũng được đào tạo kỹ năng phát hiện giấy tờ giả cũng như những lời khai man, ngay cả khi bạn có nhận được giấy chứng nhận tư cách lưu trú ( CEO) thì đại sứ quán Nhật tại Việt Nam sẽ kiểm tra lại 1 lần nữa xem có được cấp visa ” và còn khẳng định “ Đại sứ quán Nhật bản không đảm bảo đạt visa 100%. Nhiều công ty du học quảng cáo về khả năng đảm bảo visa cho các du học sinh Việt Nam sang Nhật, nhưng khả năng này không được Đại sứ quán xác nhận là hợp lệ”.
Và chính tôi từng chứng kiến rất nhiều du học sinh sau khi đã mất phí cho các trung tâm, đã chia sẻ với những người đi sau một điều quan trọng là đừng bao giờ tin nếu có trung tâm khẳng định sẽ đảm bảo visa 100 %.
Và vấn đề xin visa các bạn có thể tự làm được không cần thiết phải qua các trung tâm du học. Các bạn chỉ cần cầm Giấy báo nhập học, giấy chứng nhận tư cách lưu trú ( COE) và 1 số giấy tờ thủ tục khác như hộ chiếu, ảnh,…cùng với 570.000 đ đến tại Đại sứ quán Nhật Bản. Nhưng trước khi học sinh xin Visa du học Nhật Bản tại Đại sứ quán Nhật tại Việt Nam học sinh bắt buộc phải nộp hồ sơ xin COE (Certificate of Eligibility – Giấy chứng nhận tư cách lưu trú) tại Cục Nhập Cư Nhật Bản. Đây là một quá trình hết sức khó khăn và gặt nghèo nhất, nếu các bạn vượt qua thì tỷ lệ đạt visa tới 90%.

Cùng với các trường bên Nhật đưa ra các “chiêu” học bổng thì nhiều công ty tư vấn du học là đối tác của Nhật Bản tự đưa ra giảm học phí 10%, 25 %,…marketing quảng bá rầm rộ để thu hút các học sinh đăng ký. Nhưng nếu chúng ta nghiên cứu, cùng phân tích thì sẽ thấy nhiều cái bất cập mà khó thể giải thích nổi ? vì các công ty tư vấn du học, hay các trung tâm du học là hoạt động trên lĩnh vực dịch vụ, là cầu nối giữa các trường bên Nhật với các bạn có nhu cầu đi du học, và hưởng lợi nhuận từ hoạt động dịch vụ này. Vậy mà, các công ty lại tự đưa ra quyết định là giảm học phí, trong khi các trường học đã niêm yết giá học phí, các khoản chi phí ăn, ở cho mỗi học sinh. Bên cạnh đó Bộ giáo dục – Đào tạo quy đinh các công ty tư vấn du học chỉ được phép đại diện cho các trường giúp những học sinh có nhu cầu đi du học hoàn thiện hồ sơ, thủ tục cần thiết để đi du học. Nhưng hiện nay đa phần các công ty tư vấn du học, khi các bạn du học sinh có nhu cầu đi du học đến công ty, để “ trói” các bạn công ty “vẽ” ra nhiều khoản phí để có thể xin du học như: phí hồ sơ, phí dịch thuật, phí mời trường sang phỏng vấn,…và thu với số tiền lên tới nghìn đô ( 1900 – 2500USD), và tự thu học phí. Nhưng những khoản phí này thực ra các bạn không cần phải mất cho các công ty, các bạn có thể tự mang hồ sơ đi dịch thuật, tự đi đăng ký visa du học, tự ra Ngân hàng để chuyển học phí. Các công ty không được phép thu bất kỳ 1 khoản lệ phí nào vì các công ty chỉ có chức năng hướng dẫn các bạn làm thủ tục sao cho chính xác nhất, nhanh nhất để kịp thời gian nhập học, các bạn chỉ thanh toán cho công ty 1 khoản tiền tương đương 500 – 700USD khi các bạn đã cầm được visa trong tay. Khoản tiền đó là phí dịch vụ công ty đã tư vấn, hướng dẫn bạn chọn trường, chi phí đi lại xăng xe giúp các bạn trong thời gian làm thủ tục. Các bạn thử tính xem từ khi có ý định đi du học cho đến khi đạt visa nhanh nhất cũng phải mất 4 tháng ( cả thời gian học tiếng) số tiền bạn trả cho người hướng dẫn bạn trong suốt mấy tháng trời như vậy là rất nhỏ phải không?
Trên đây là chủ đề mà rất nhiều bạn quan tâm, tôi hy vọng với những ý kiến này sẽ giúp các bạn nhìn nhận đúng du học, đừng nên vội vàng mà mất những khoản tiền không đáng phải mất. Không chỉ lĩnh vực du học mà tất cả những lĩnh vực khác cũng có nhiều tiêu cực, nhiều người lợi dụng để “rút tiền” của các bạn rất tinh vi, đưa ra nhiều choáng ngập là giảm học phí, học bổng toàn phần,…để các bạn lạc vào “ mê hồn trận” tưởng rằng mình may mắn nhưng thực ra họ đang rút tiền của các bạn mà các bạn không biết, khi đã nhận ra là mình mất tiền thì cũng không thể lấy lại được tiền, đâm lao lại phải theo lao, vì nếu không đi nữa tức là các bạn bỏ cuộc, và chấp nhận mất số tiền tư vấn là 1900 – 2500USD, đó là một số tiền không hề nhỏ, nhưng biết làm sao khi mà đã lỡ nộp rồi. Chính vì vậy, với vai trò là 1 chuyên gia tư vấn tôi muốn các bạn nhìn nhận khách quan về du học. Du học là điều kiện để chúng ta nâng cao tầm hiểu biết, giao lưu văn hóa các nước, khi ra trường bằng cấp được công nhận trên toàn thế giới, nhưng bên cạnh đó có rất nhiều bạn mất tiền oan vì đáng lẽ các bạn không mất khoản tiền đó. Người ta cũng chọn trường như bạn, cũng làm thủ tục như bạn nhưng người ta chỉ mất khoảng 8000USD có thể du học Nhật, trong khi đó bạn mất lên tới 10.000 – 12000USD.
Chính vì vậy tôi rất mong các bạn nên tìm hiểu kỹ về các trường, các thủ tục nhập học để khi đăng ký học sẽ tìm được ngôi trường đạt chất lượng quốc tế, chi phí đúng mức, vì các bạn nộp nhiều thì trường bạn học cũng đâu có thu cao được, vì giá học phí đã niêm yết, chính phủ Nhật Bản đã thông qua, số tiền bạn đóng chỉ “ béo bở ” cho các công ty du học không có chức năng tuyển sinh.
Nếu như các bạn có vấn đề gì thắc mắc, cần cung cấp thông tin gì các bạn có thể gửi mail, hoặc trực tiếp đến Phòng tư vấn du học ở 40 Kim Mã, sẽ luôn có những du học sinh đã từng đi học trở về nước sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ các bạn miễn phí .
Một lần nữa chúc các bạn sẽ lựa chọn cho mình ngôi trường tốt nhất và chi phí khoản tiền đúng nghĩa để có tương lai tốt đẹp .